Thursday, January 31, 2019

د زړه پنجره ماته سول

د  زړه پنجره ماته سول، راووتئ  نفس
بېرته به رانسي، و دې خوا ته د قفس

تللي یاران کله راسي؟ ولي پر ما ژاړې؟
مه کوه خواري، نور مه کړېږه په عبس

ښکلی که بدرنګ وي، د یو چا د زړه ټکور وي
ورک سي دې جهان نه، اتفاقاً په یو خس

ټول ورځو بې فکره!، د دې لاري همسفر یو موږ
خلاص به مو نفس سي، په خندا او په هوس

زما بري دېره کي، د غمو خبري تل کېږي

لږ شانتي خواږه  را ته، په شان سي د اطلس

Sunday, January 27, 2019

مینه څه ده؟

شپې به تېري، ورځي تېري
له خوندونو څخه لېري
ځوان خوبونه به زاړه سي
د دوږخ د اور له وېري
نه به موړ په دې نعمت سې
نه به پوه په دې حکمت سې
بس سودا به کړې له وهمه
که نه غرق به په لعنت سې
مینه څه ده؟ کاروبار دئ!
دواړو کونو (جهانو) کي دا کار دئ
دلته رکن د مادیاتو
هلته ذکر د بادار دئ
که دولت او شهرت نه وای
که حاجت او رحمت نه وای
چا به کړی عبادت وای
که دوږخ او جنت نه وای
لږ څه پوه په دغه راز سئ
له سکوته څه اواز سئ
فکر خلاص له غلامۍ کړئ
بیا به ژوند کي سرفراز سئ

Wednesday, January 23, 2019

ته کله راځې؟


د نوروز بلبلان راغلل خو بهار لا ښکاره نسو
شبپر ستون سو وخپل کور ته خو سهار لا ښکاره نسو

شپېلۍ شپون وږغوله د کسۍ په دنګو غرو کي
خوار مزلو ډېر ستړی کړئ خو بېزار لا ښکاره نسو

د اوږده سفر بېړۍ مي د دریاب څنډي ته راغله

رقیبان دي ټول راغلي خو دلدار لا ښکاره نسو

Saturday, December 22, 2018

په رهبري کي د نفوذ پنځه مهمي سرچیني

په رهبري کي د نفوذ پنځه مهمي سرچیني

د نړۍ د ټولو پرمختللو ټولنو اصلاح او پرمختګ د ښو رهبرانو د زیار او زحمت نتیجه ده. په هره ټولنه کی سیاسي، اقتصادي، ټولنیز، مذهبي او داسي نورو برخو کي رهبران وجود لري چي هر یو یې د خورا زیات ارزښت درلودونکی او د ټولني په پرمختګ کي ډېر مهم رول لوبوي. دا چي رهبري یوازي او یورازي د تاثیر او نفوذ په مرسته تر سره کیږي ځکه نو ځیني خلک داسي فکر کوي چي دا کار یوازي په دولت کي د لوړ مقام په لرلو سره تر سره کیدلائ سي. خو په حقیقت کي داسي نه ده، موږ د ټولني په هره برخه کي رهبران لرو کوم چي رسمي دندي نه لري. په خلکو کی نفوذ کول، هغوئ متاثیره کول او هغوئ په مؤثره ډول رهبري کول د مقام تر څنګ ځیني نور مهم فکتورونه هم له ځانه سره لري.

په خلکو کي نفوذ کول او هغوئ متاثیره کول د لاندي پنځو سرچینو له لاري تر سره کیدلائ سي.

1.     مقام: مقام په خلکو کي د نفوذ کولو یوه مهمه سرچینه ګڼل کیږي خو رسمي مقامونه مؤقتي او قانوني واک لرونکي وي چي تر ډېره بریده شخص د پلویانو د ټولو ضرورتونو او غوښتونو پوره کولو لپاره د خپلي رسمي دندي د اصولو او قوانینو څخه انحراف نسي کولائ ځکه نو مقام کیدلائ سي چي د رهبرۍ مرجع واوسي خو په حقیقت کی تر څلورو نورو سرچینو (چي لاندي تشریح سوي) زیاته د باور وړ او تاثیرګذاره سرچینه نسي کیدلائ.
2.     پوهه او تجربه: د یوه شخص پوهه او تجربه د دې باعث ګرځي چي خلک د خپلو کارونو د تر سره کولو په وخت کي له همدې پوه او تجربه لرونکي شخص سره مشوره وکړي . داسي اشخاصو ته د ټولنو او سازمانونو په پرېکړو کي بې له دي چي رسمي دنده ولري د ګډون بلنه ورکول کیږي.
3.     نیټ وړک/جال: په عامه اصطلاح د سلام او دعا ملګري به ډېر وي خو د ژوند په چارو کي د چارو د تر سره کولو لپاره زړه ته نږدي افرادو ته خورا سخت ضرورت سته. ښه نیټ وړک په سختو حالاتو کي د رهبر سره د اهدافو په لاسته راوړلو کي ډېره زیاته مرسته کوي او د جنجال برانګیزه مسائیلو او مذاکراتو په وخت کي د رهبر د رایو پله درنوي. په پښتو ژبه کي متل دئ چي وایي؛ د یوه له لاسه ټک نه خېژي، په داسي حالاتو کي خورا صدق کوي. دا متل د دې تائید کوي چي د چارو په تر سره کولو کي د ملګرو نیټ وړک ډېر ضروري دئ.
4.     شخصیت: شخصیت په رهبرۍ کي ډېر مهم رول لوبوي. د شخص کردار او کړه وړه د دې سبب ګرځي تر څو شخص د خلکو پر زړونو حکومت وکړي. (د شخصیت موضوع لږ څه اوږده بحث ته ضرورت لري چي په راتلونکي پوسټونو کي به بحث ورباندي وکړو.)
5.     لاسته راوړني: هر کله چي یو څوک ډېری ښې لاسته راوړني ولري هغه تر ټولو زیات پلویان او خوښوونکي پیداکوي چي ژوندي مثالونه یې د فلم او سپورت په نړۍ کي مشهوره اداکاران، لوبغاړي او لوبډلي دي.  یو شخص یوازي او یوازي هغه وخت ښې لاسته راوړني درلودلائ سي کله چي په یوه ځانګړی ساحه کي ځانګړی پوهه او تجربه ولري. د دې تر څنګ د همدې کار د اجرا کولو لپاره پوره لیوالتیا ولري او هم د کار د اجرا کولو لپاره ښه زمینه مساعده وي. که چیري له دغو دریو (ځانګړې پوهه، لیوالتیا او فرصت) څخه یو یې نه وي شخص نسي کولائ چي کامیابي تر لاسه کړي.
په پایله کي ویلائ سو چي یو شخص تر ډېره حده د پوهي او تجربې، قوي نیټ وړک، ښه شخصیت (چي د خلکو په منځ کي باور ولري) او د زیاتو لاسته راوړنو په درلودلو سره کولائ سي چي د خلکو په منځ کي نفوذ وکړي او هغوئ متاثیره کړي نه دا چي یو شخص تش په نامه پر یوه دولتي مقام باندي په کار وګمارل سي.
د یادولو وړ ده چیري چي شفافیت موجود وي هلته لوړ مقام هم د ذکر سوو څلورو سرچینو (پوهه او تجربه، قوي نیټ وړک، ښه شخصیت او لاسته راوړني) په مرسته په لاس راځي. هغه کسان چي موقف ته بېله دې چي پورته څلور ذکر سوي سرچیني له ځانه سره ولري ورسېږي، په خپلو چارو کي د ستونزو او حتی د ناکامۍ سره هم مخ کیږي.

هغه افراد چي بېله کومي رسمي دندي درلودلو څخه خلک متاثیره کړي دا ډول خلک او د دوئ رهبري ډېره مؤثره وي ځکه چي رسمي واک هر وخت د چا سره نه وي او بل دا چي د رسمي واک او مقام په درلودلو سره کیدلائ سي چي هر څوک تر یو بریده خلک خپل تابع وګرځوي خو هغه هم یوازي د واکمنۍ په دوره کي.

رنګین سفر


څه عجب رنګین سفر دئ، که سبا در سره مل وي
کل جهان به دي معطر سي، که دانا درسره مل وي
مست موجونه د دریاب چي، ورانوي د بلاد زړونه
ستا بېړۍ به غرقه نه کړي، که رښتیا درسره مل وي
هر مشکل به دي اسان وي، د سفر په دغه لار کي
که د مور او پلار دي نېکه، یو دعا در سره مل وي

Friday, November 30, 2018

The difference between Administration and Management


آیا کولائ سو چي د ادارې (Administration) او مدیریت (Management) اصطلاحات یو د بل پرځای استعمال کړو؟
ځواب: ځیني پوهان په دې اند دي چي د ادارې (Administration) او مدیریت (Management) د اصطلاحاتو تر منځ ډېر زیات توپیر سته او باید یو د بل پر ځای استعمال نسي. دوئ د ادارې (Administration) او مدیریت (Management) د اصطلاحاتو تر منځ لاندي توپیرونه وړاندي کوي

اداره (Administration   (
مدیریت (management)
1.      اداره د سازمان په لوړه کچه کي ځای لري.
1.      مدیریت د سازمان په منځنۍ کچه کي ځای لري.
2.      اداره په یوه سازمان کي د تصمیم نیولو د برخي څخه عبارت ده.
2.      مدیریت په یوه سازمان کي د تطبیق کوونکي برخي څخه عبارت دئ.
3.      اداره په لوړه کچه ادراکي مهارتونو ته ضرورت لري ځکه چي په سازمانونو کی د تصمیم نیوني د برخي نمایندګي کوي.
3.      مدیریت بیا په لوړه کچه تخنیکي او انساني مهارتونو ته ضرورت لري ځکه چي د سازمان د اجرائیه برخي څخه نمایندګي کوي.
4.      په اداره کي پریکړي تر ډېره بریده د عامه خلکو، د حکومت د پالیسیو، ټولنیزو او مذهبي فکتورونو پر اساس نیول کیږي.
4.      په مدیریت کي تر ډېره بریده پریکړي د مدیرانو د ارزښتونو،عقایدو او شخصي نظریاتو پر اساس نیول کیږي.
5.      اداره د پلان جوړوني او سازمان ورکوني فعالیتونه په غاړه لري.
5.      مدیریت بیا د کارکوونکو د تشویق او کنترول فعالیتونه په غاړه لري.
6.      د ادارې اصطلاح د یوه ارګان ټولي چاري په ځان کی رانغاړي.
6.      د مدیریت اصطلاح د ادارې د اصطلاح فرعي برخه تشکیلوي.
7.      په عمومي ډول د ادارې د اصطلاح څخه په دولتي سکتور کي ډېره استفاده کیږي.
7.      په عمومي ډول د مدیریت د اصطلاح څخه په خصوصي سکتور کي ډېره استفاده کیږي.


خبره پر دې ځای پای ته نه رسیږي، د ځینو پوهانو له نظره بیا اداره او مدیریت یو د بل مترادف اصطلاحات دي او موږ کولائ سو چي دوئ یو دبل په عوض استعمال کړو. د دې ډلي پوهانو له نظره دا ډېره ستونزمنه ده چي د دې دوو اصطلاتو تر منځ دي کوم ځانګړی توپیر څوک پیدا کړای سيیوازي هغه ښکاره توپیر چي موږ یې په ګوته کولائ سو هغه دا دئ چي د ادارې (Administration) اصطلاح په دولتي سکتور او د مدیریت (Management) اصطلاح بیا په خصوصي سکتور کي تر ډېره بریده کارول کیږي

یو شی چي باید په یاد یې ولرو هغه دا دئ چي د ادارې(Administration) اصطلاح په دوه مفهومه (سازمان/کارځای او پروسيس) او د مدیریت اصطلاح بیا یوازي په یوه مفهوم (پروسيس) کارول کیږي
موږ کولائ سو چي دا دوه اصطلاحات د پروسیس په معنا یو د بل په عوض وکارؤ. خو د مدیریت اصطلاح بیا د ادارې د اصطلاح په دوهم مفهوم (سازمان/کارځای) کي نسو کارولائ

د ادارې(Administration) د اصطلاح د استعمال دوه ډولونه (سازمان/کارځای او پروسيس) په لاندي ډول دي

1.      د ادارې (Administration) اصطلاح د سازمان/کارځای په معنا:
کله چي موږ دا اصطلاح د سازمان/کارځای په مفهوم کارؤ د دې څخه موخه یوازي سازمان دئ. د مثال په ډول. د افغانستان په دولتي ادارو کي فساد مخ پر کمېدو دئ. په دي جمله کي د ادارې اصطلاح د سازمان/کارځای په معنا کارول سوي ده.

2.      د ادارې (Administration) اصطلاح د پروسیس په معنا:
کله چي د ادارې اصطلاح د پروسیس په معنا کارؤ، د هغه څخه مو موخه د چارو مدیریت دئ. د مثال په ډول. د دولتي چارو اداره یو ستونزمن کار دئ. په دې مثال کي د ادارې اصطلاح د پروسیس په معنا کارول سوي ده.

Saturday, November 24, 2018

To My Beloved Friend

Down to earth, above the sky
Looking humble, pretty shy
Soft and delicate like flower
Still can live with, thorns by
Oh my lord! this is amazing
Look at that, dazzling dye
Make me happy, feel relieved
You can see that, in my eye
I am grateful, to the one who
Just bestowed me, little joy

د زړه پنجره ماته سول

د  زړه پنجره ماته سول، راووتئ  نفس بېرته به رانسي، و دې خوا ته د قفس تللي یاران کله راسي؟ ولي پر ما ژاړې؟ مه کوه خواري، نور مه کړې...